Restauracja
Lokal bardziej formalny, z szerokim wyborem dań, naciskiem na jakość i profesjonalną obsługą. Dobry na rodzinne kolacje czy spotkania biznesowe.
Gdzie każdy kamień opowiada swoją historię
Rok 1268 to początek udokumentowanej historii karczmy Jaškovská krčma. Przez stulecia była przystankiem na ważnym szlaku handlowym, miejscem odpoczynku, spotkań i opowieści.
Odkryjcie tajemnicze korytarze, dawne legendy, postacie Jaška, Mnicha i Trdla oraz opowieści, które w tych murach przekazywane są z pokolenia na pokolenie.


100 m
Wielkie Morawy880–907
Księstwa piastowskie990–1653
Korona Czeska1327–1918


taberna
1268Most JudytyPrażanie wciąż po nim chodzą
1342Powódź zrywa most74 lata po dokumencie karczmy
1402Most KarolaPrażanie czekali 134 lata
1375Pod Królem BrabanckimNajstarsza czynna karczma w Pradze
Jak najprawdopodobniej zaczęła się historia naszej karczmy?
Już w zamierzchłych czasach, jeszcze przed powstaniem Cesarstwa Rzymskiego, pojawiła się potrzeba połączenia wybrzeży Bałtyku z Morzem Śródziemnym. Trasę tę zaczęto nazywać Szlakiem Bursztynowym; miała ona kilka odgałęzień.
Jej najdalej wysunięte na wschód odgałęzienie – jedno z kluczowych, łączących Naddunaje z późniejszą Małopolską – musiało połączyć równiny dzisiejszej Polski z Bramą Morawską przez zachodni skraj Beskidów. I tu były wprawdzie wzgórza, ale wciąż do pokonania dla pieszych i wozów konnych.
Cały obszar dzisiejszego Śląska Cieszyńskiego aż do czasów intensywnego osadnictwa (mniej więcej do XIV wieku) porastały bowiem gęste lasy. Była to nieprzebyta puszcza pograniczna, tak zwana „przesieka”, z zaledwie garstką samotnych zagród.
Największy rozkwit Szlaku Bursztynowego przypadł na okres potęgi Cesarstwa Rzymskiego, szacunkowo między I a IV wiekiem naszej ery. Rzym pożądał bursztynu, a nadbałtyckie ludy łaknęły luksusowych towarów rzymskich.
Pogórza Cieszyńskiego nie dało się jednak pokonać między ówczesnymi zamieszkanymi ośrodkami w ciągu jednego dnia.
Dlatego w strategicznym miejscu musiała powstać umocniona stacja – wówczas raczej kupieckie schronienie, czyli refugium. Miejsce, gdzie kupcy mogli przenocować, zmienić konie, posilić się i PRZEDE WSZYSTKIM bezpiecznie ochronić nocą cenny ładunek.
Nocleg za palisadą w dzikim lesie nie był luksusem, lecz kwestią przetrwania.
Tym miejscem było najprawdopodobniej wzgórze Jaškovec (jak później zapisano tę ziemię w dokumentach), na którym karczma stoi do dziś.
Do XIII wieku była to prawdopodobnie budowla w całości drewniana, z palisadą, wieżą strażniczą i zapleczem.
A do prawdziwego refugium niemal zawsze należał tajny korytarz ucieczkowy.
Przekonanie współczesnego człowieka, że tajne korytarze miały tylko średniowieczne zamki, to mit. Duży zamek budowano jako niezdobytą twierdzę, a każdy dodatkowy korytarz był słabym punktem obrony.
Mniejszy gródek czy stacja musiały jednak mieć drogę ucieczki.
Podczas oblężenia napastnikom wystarczyło bowiem podpalić drewniane umocnienia. W budowlach z drewna i gliny ogień był największym wrogiem,
a jeśli wróg was odciął i podpalił, kamienna piwnica i korytarz na zewnątrz były jedyną szansą na ocalenie życia.
Jak mogła wyglądać karczma niegdyś, a jak wygląda dziś?
Że budynek dzisiejszej karczmy miał bardzo dawnych poprzedników, dowodzi namacalny ślad w jego wnętrzu: zachowany kamienny portal.
Pierwotnie prowadził do najstarszej piwnicy, w której znajdowała się studnia i połączenie z podziemnymi korytarzami.
Historycy w swoich ekspertyzach ocenili, że jest starszy niż sama budowla. Historyczny rdzeń dzisiejszego budynku i duża część sklepionych piwnic powstały co najmniej o stulecie później.
Podczas gdy sam portal pamięta dawniejsze czasy, masywne kamienne sklepienia w najstarszej części budynku wskazują na kolejny etap rozbudowy tego strategicznego punktu. Pisemnych zapisków z tamtego okresu wprawdzie brakuje, ale badania architektoniczno-historyczne mówią jasno.
Że pierwotnie był to punkt strażniczy na wzgórzu, dowodzi sama geografia miejsca. Wzgórza łatwiej bronić.
W dolinie, około 100 metrów poniżej wzgórza, płynęła wprawdzie rzeczka Stonawka, ale budowniczowie celowo nie zeszli nad wodę, jak to było w zwyczaju przy zwykłych osadach. Wybrali szczyt wzgórza.
I właśnie dlatego dawna wieś Cierlicko, która powstała w dolinie nad rzeką, musiała ustąpić wodom Jeziora Cierlickiego, podczas gdy karczma do dziś stoi bezpiecznie ponad jego taflą.
Sprawdziła to zresztą wielka powódź w 2009 roku. Woda przelewała się wtedy górą przez koronę zapory, a w piwnicy karczmy wody gruntowe podniosły się dokładnie na wysokość 15 centymetrów – równo z najwyższym poziomem jeziora.
Aby zrozumieć historyczne związki między Polską a Czechami: ta kraina od zawsze była tyglem.
Należała do Wielkich Moraw jako pierwszego państwa, później do piastowskich księstw polskich i do Korony Czeskiej.
Czasem nie rządził nią nikt poza zbójcami i rabusiami.
Ci jednak, którzy dali jej ład, cywilizację i pisaną historię, to mnisi benedyktyni.
Kolonizowali oni ten obszar stopniowo, od Pragi przez Ołomuniec aż po kluczowe opactwo w Tyńcu pod Krakowem, a następnie w Orłowej.
W 1223 roku książę opolski Kazimierz I podarował benedyktynom z Tyńca pod Krakowem Orłową i szereg okolicznych wsi. Wśród nich z dużym prawdopodobieństwem były już Cierlicko i karczma nad nim (co potwierdza dokument biskupa Wawrzyńca dla klasztoru w Rybniku).
Bezpośredni dowód pisemny przynosi jednak dopiero dokument jego syna, księcia Władysława I opolskiego, z 1268 roku. Potwierdza w nim on posiadłości klasztoru w Orłowej i wymienia wprost naszą karczmę (po łacinie taberna).
Ten cenny dokument przechowywany jest dziś w Krakowie, ale jego oprawiony w ramę łaciński odpis wisi tuż nad stołem stałych bywalców w szynku karczmy.
Od 1268 roku naszą historię mamy czarno na białym.
Dla porównania, jak głęboka jest ta historia: gdy w dokumencie pojawia się Jaškovská krčma, mieszkańcy Pragi wciąż chodzą po starym Moście Judyty – i będą chodzić jeszcze przez 74 lata, zanim zerwie go powódź.
Na spacer po dzisiejszym Moście Karola prażanie musieli czekać długie 134 lata. A zanim w Pradze otwarto najstarszą działającą do dziś karczmę U krále Brabantského (Pod Królem Brabanckim), minęło kolejne 107 lat.
Dopiero w tym kontekście można pojąć, jak niewiarygodny ciężar historii dźwiga na swoich barkach karczma Jaškovská krčma.
Jej największą wartością jest absolutna ciągłość działalności. Przetrwała stulecia, wojny, zmiany granic, ustroje… a nawet współczesną pandemię covidu.
O istnieniu tajnych korytarzy długo mówiło się tylko jako o ludowym podaniu. Wszystko zmieniło się w 1954 roku. Przewodniczący miejscowego Komitetu Narodowego zgłosił wtedy zapadnięcie się podłogi wprost w karczmie. Zapadlisko odsłoniło nieznane dotąd pomieszczenia podziemne, z którymi łączyły się dwa tajne korytarze.
Pierwszy prowadził w stronę letniej rezydencji hrabiego Larischa (dawniej w głęboki las). Z powodu ryzyka kolejnych zapadlisk w bezpośrednim sąsiedztwie karczmy został zasypany. Drugi korytarz biegł w dół doliny ku Stonawce – a jego wylot jest dziś zalany wodami jeziora.
Według świadków oba korytarze zbadano wtedy amatorsko. Ten prowadzący do doliny krył dziwną anomalię: w niektórych miejscach jego ściany słabo świeciły. Zagadkę udało się naukowo wyjaśnić dopiero po aksamitnej rewolucji. W czasie II wojny światowej część armii niemieckiej interesowała się podziemiami i w strategicznych punktach korytarza zastosowała ówczesną nowinkę techniczną – samoświecącą farbę fosforyzującą (to samo zjawisko odkryto na przykład w słynnych podziemiach Igławy).
Korytarze naprawdę więc istniały, a ich początki sięgają dawnej umocnionej stacji. Według legend przez stulecia chętnie korzystali z nich miejscowi zbójcy.
Rozsiadali się w karczmie, ostentacyjnie siedzieli przy stole, a potem niepostrzeżenie znikali w podziemiach. Korytarzem wychodzili w lesie, napadali na szlaku bogatego podróżnego, łup ukrywali w podziemnych korytarzach i tą samą drogą wracali do niedopitych kufli. Karczmarz dostawał potem swoją dziesięcinę z łupu i przysięgał ewentualnym śledczym, że podejrzani przez cały czas nie ruszyli się z szynku. Strażnicy gródka również nie odnotowali, by ktoś wchodził lub wychodził z umocnień. Nikogo nie złapano, więc i w dokumentach pańskich nie pojawiły się żadne zapisy – a może dopiero czekają na odkrycie w archiwach?...
Zobaczcie, co działo się w regionie, gdy w karczmie zmieniali się jej właściciele.
Zakon benedyktynów kolonizował kraj krok po kroku od Pragi aż po Orłową, do której należała Jaškovská krčma.
Ranking wciąż działających karczm, gospód i restauracji na świecie według udokumentowanego wieku.
źródło: internet, ChatGPT, DeepSeek…
Każdy z tych lokali ma swój urok i swoich gości, ale wszystkie są częścią lokalnej kultury i kuchni. Przede wszystkim zaś świadczą o wieloletniej więzi między gospodarzem a gościem.
Lokal bardziej formalny, z szerokim wyborem dań, naciskiem na jakość i profesjonalną obsługą. Dobry na rodzinne kolacje czy spotkania biznesowe.
Nieformalne miejsce skupione na piwie i prostych, typowo lokalnych daniach. Często o przyjaznej i gwarnej atmosferze.
Tradycyjny lokal w rustykalnym stylu, z historycznym rysem, podobny do gospody, ale z naciskiem na autentyczność. Historycznie obsługiwał podróżnych i kupców.
Łączy wyżywienie z noclegiem; typowy dla wsi, o rodzinnej i przyjaznej atmosferze.
Jeżeli za kryterium przyjmiemy nieprzerwaną ciągłość działalności gastronomicznej od znanego początku do dziś – przerwaną wyłącznie przebudową, przy czym budynek w tym czasie nie służył innym celom… a jednocześnie budowla zawsze była związana z dzisiejszą działką, parcelą i numerem domu – uznajemy lokal za „działający nieprzerwanie”. Inaczej się nie da. Nawet zamek Karlštejn czy Zamek Praski nie wyglądają tak jak przed wiekami. Każda karczma czy gospoda musiała się zelektryfikować, podłączyć gaz i przebudować wnętrza oraz elewację.
Księga rekordów Guinnessa uznaje madrycką restaurację Botín (1725) za najstarszą, ale jej kryteria (niezmieniona nazwa, nieprzerwana działalność) trudno zastosować do starszych lokali.
Dzięki okolicznościom historycznym – pierwotnie był to umocniony gródek przy Szlaku Bursztynowym, który prowadził znad Bałtyku przez Bramę Morawską do Wiednia. Strategiczne położenie poza wsią, na wzgórzu Jaškovec (powodem była obrona gródka, nie był to więc historyczny przypadek), gdzie zmieniano też konie, uratowało ją przed zalaniem przez Jezioro Cierlickie.
Karczmę założyli prawdopodobnie benedyktyni z Krakowa, później należała do benedyktynów z Orłowej. Pierwsza wzmianka pisemna pochodzi z 1268 roku, z dokumentu księcia opolskiego Władysława I.
Pierwotne podziemne korytarze służyły najpierw jako drogi ucieczki z gródka, później korzystali z nich miejscowi zbójcy. Jeśli rozejrzą się Państwo w korytarzu wejściowym lub w szynku, zobaczą Państwo oryginalne sklepienia i około 1000-letni kamienny portal (prawdopodobnie przeniesiony z innej, jeszcze starszej budowli), który prowadził do dwukondygnacyjnej piwnicy. Z niższej kondygnacji był dostęp do studni, z wyższej można było wejść do 2 podziemnych tajnych korytarzy. Jeden prowadził do doliny nad rzekę Stonawkę, drugi w ówczesne głębokie lasy, w stronę dzisiejszego pałacyku rodu Larischów.